Category: งานวิจัยศูนย์ความเป็นเลิศ/สถานวิจัย

อีก 1 ใน 3 อำเภอนำร่องจากอำเภอทั้งหมดของจังหวัดสุราษฎร์ธานี โดยความร่วมมือของเครือข่ายบริการสุขภาพอำเภอพระแสง และศูนย์ความเป็นเลิศด้านวิจัยและบริการวิชาการโรคไข้เลือดออก มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์

นับเป็นอีกหนึ่งอำเภอของจังหวัดสุราษฎร์ธานี ที่เล็งเห็นถึงความสำคัญของปัญหาโรคไข้เลือดออกและพร้อมที่จะร่วมมือร่วมใจกันแก้ไขปัญหานี้ ซึ่งได้เปิดตัวในโครงการ “พระแสงโมเดล” เครือข่ายระบบเฝ้าระวังดัชนีลูกน้ำยุงลายเพื่อแก้ปัญหาโรคไข้เลือดออกอย่างยั่งยืน

รองศาสตราจารย์ ดร. จรวย สุวรรณบำรุง หัวหน้าศูนย์ความเป็นเลิศด้านวิจัยและบริการวิชาการโรคไข้เลือดออก มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ ได้กล่าวว่า “พระแสงโมเดล” เป็นการดำเนินการที่มีต้นแบบมาจาก
“ลานสกาโมเดล” และ “ไชยาโมเดล” หากมีการดำเนินการที่เต็มรูปแบบและต่อเนื่องเพื่อป้องกันโรคไข้เลือดออกอย่างมีประสิทธิภาพ จะสามารถสร้างความตื่นตัวของประชาชนและนำไปสู่การลดลงของอัตรการเกิดโรคไข้เลือดออกได้

ในครั้งนี้ “พระแสงโมเดล” ได้เริ่มดำเนินการเปิดโครงการในวันที่ 18 มิถุนายน 2561 พร้อมทั้งดำเนินการโครงการให้ความรู้สู่กลุ่มเป้าหมายต่อเนื่อง ตั้งแต่ 19-22 มิถุนายน 2561 ณ ห้องประชุมวิภาวดี อำเภอพระแสง จังหวัดสุราษฎร์ธานี รวมผู้เข้าประชุมทั้งสิ้น 932 คน

โดยมีนายธวัช หงษ์บิน นายอำเภอพระแสง เป็นประธานในพิธีเปิดการประชุม และนายบรรเจิด อินทร์คง สาธารณสุขอำเภอพระแสง เป็นผู้กล่าวรายงานการประชุม ซึ่งในการโครงการครั้งนี้ยังได้รับความร่วมมือจาก 1) เครือข่ายสุขภาพอำเภอพระแสง จังหวัดสุราษฎร์ธานี นำโดยนายอำเภอพระแสง สาธารณสุขอำเภอพระแสง จังหวัดสุราษฎร์ธานี นายแพทย์ดิเรก วงศ์ทอง ผู้อำนวยการโรงพยาบาลพระแสง เจ้าหน้าที่สาธารณสุข อสม. และประชาชน 2) ศูนย์ความเป็นเลิศด้านวิจัยและบริการวิชาการโรคไข้เลือดออก มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ ซึ่งได้รับทุนสนับสนุนจากการจัดการความรู้เพื่อใช้ประโยชน์เชิงชุมชน สังคม ภายใต้โครงการ การจัดการความรู้และถ่ายทอดเทคโนโลยีจากผลงานวิจัยและนวัตกรรม ประจำปี 2560

แผนงานกิจกรรมที่ดำเนินการของ “พระแสงโมเดล” ประกอบไปด้วย
1) สร้างความตื่นตัวของเครือข่าย เป็นการขับเคลื่อนในการดำเนินการเพื่อแก้ปัญหาโรคไข้เลือดออก
2) ติดปีกครู ก นับเป็นจุดแข็งของ “พระแสง” โมเดล สร้างความเข้มแข้งเพื่อชี้แจงแนวทางการดำเนินงานของโครงการ “พระแสงโมเดล” เครือข่ายระบบเฝ้าระวังดัชนีลูกน้ำยุงลายเพื่อแก้ปัญหาโรคไข้เลือดออกอย่างยั่งยืน พร้อมทั้งติดตั้งระบบเฝ้าระวังดัชนีลูกน้ำยุงลายฯ
3) สร้างและพัฒนาทีมเฝ้าระวัง 74+6 เพื่อให้การดำเนินงานครอบคลุมทุกพื้นที่ทั้ง 74 หมู่บ้าน 6 ชุมชนของอำเภอพระแสง จังหวัดสุราษฎร์ธานี 
4) ศูนย์เฝ้าระวัง 25 28 30 และเข้าสู่การประมวลผลด้วยโปรแกรมคำนวณดัชนีลูกน้ำยุงลาย (Laval Indices Model) ประเมินผลและติดตามการพัฒนาระบบเฝ้าระวังดัชนีลูกน้ำยุงลายเพื่อแก้ไขปัญหาโรคไข้เลือดออก
5) การทำนายหมู่บ้านพื้นที่เสี่ยงวิเคราะห์ปัญหา ค้นหาพื้นที่เสี่ยงแก่ทุกภาคส่วนในชุมชน
6) SRRT พระแสงเข้มแข็ง ให้ความรู้เพื่อพัฒนาศักยภาพของทีม ให้เข้าใจและปฏิบัติงานได้อย่างจริงจังอย่างมีประสิทธิภาพ
7) Micro project in village นวัตกรรมสำหรับหมู่บ้านเพื่อป้องกันและลดอัตราการเกิดโรคไข้เลือดออก
8) Praseang Model to ABCR การพัฒนางานสู่งานวิจัยเชิงพื้นที่เพื่อเป็นผลงานและประชาสัมพันธ์แก่หน่วยงานต่างๆ ต่อไป

ในเบื้องต้นในการดำเนินการ ได้มีการเปิดตัวโครงการพร้อมทั้งตั้งตั้งระบบทุกหมู่บ้าน ที่อยู่ในความรับผิดชอบของแต่ละ รพ.สต. ทั้งหมด 13 รพ.สต. และ 1 รพ. ผลที่ได้คือ พื้นที่และ อสม. เกิดการตื่นตัวเป็นอย่างมาก ได้รับการตอบรับที่ดีเกินความคาดหมาย มีการเตรียมพร้อม การพัฒนาทั้งด้านความรู้เบื่องต้นในการแก้ไขปัญหาโรคไข้เลือดออกและดัชนีลูกน้ำยุงลายของ อสม. 

ประมวลภาพ

การดำเนินการอย่างต่อเนื่องโดยความร่วมมือของคณะทำงานป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออก มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ ส่วนกิจการนักศึกษา งานบริการกลาง ส่วนภูมิทัศน์ และโรงพยาบาลศูนย์การแพทย์

จากสถานการณ์ในปัจจุบันปัญหาโรคไข้เลือดออกมีแนวโน้มการระบาดเพิ่มขึ้นในพื้นที่ของมหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ ซึ่งการแก้ปัญหาโรคไข้เลือดออกที่ผ่านมา ทางมหาวิทยาลัยโดยหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้มีการติดตั้งระบบเฝ้าระวังดัชนีลูกน้ำยุงลายเพื่อแก้ปัญหาโรคไข้เลือดออก เป็นผลลัพธ์ที่เกิดจากผลงานวิจัยการพัฒนาและการประยุกต์ใช้รูปแบบการแก้ปัญหาโรคไข้เลือดออกในมหาวิทยาลัย ซึ่งได้รับทุนสนับสนุนจากงบประมาณแผ่นดิน ปีงประมาณ 2560 สัญญาเลขที่ WU60113 โดยการวิจัยได้รูปแบบการเฝ้าระวังโรคไข้เลือดออกในพื้นที่ 9000 กว่าไร่ ของมหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ มีพนักงานทำความสะอาดดูแลประจำอาคาร เกือบ 200 อาคาร สำรวจและทำลายแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลายในอาคารทุกวันจันทร์ และส่งข้อมูลไปยังฝ่ายเวชกรรมสังคมของโรงพยาบาลศูนย์การแพทย์ รายงานผลทุกเดือนผ่านระบบวิเคราะห์ค่าดัชนีลูกน้ำ BI, HI, และ CI ผ่านโปรแกรมคอมพิวเตอร์ http://dengue.wu.ac.thปัจจุบันมหาวิทยาลัยมีคณะทำงานป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกที่มีหน้าที่กำกับและติดตามการดำเนินการ และมีศูนย์ความเป็นเลิศด้านวิจัยและบริการวิชาการโรคไข้เลือดออกให้การสนับสนุนด้านวิชาการ จนกลายเป็นงานประจำพนักงานทำความสะอาดที่ดำเนินการสำรวจแหล่งเพาะพันธุ์ลูกน้ำยุงลายทุกอาคารในพื้นที่มหาวิทยาลัย 

การติดตามการดำเนินการจะมีการอบรมทบทวนความรู้โรคไข้เลือดออก และระบบเฝ้าระวังดัชนีลูกน้ำยุงลายในมหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์แก่พนักงานทำความสะอาด ได้จัดขึ้นต่อเนื่องปีละ 1 ครั้ง โดยครั้งนี้ได้จัดขึ้น ณ ห้องประชุม 1 อาคารวิจัย โดยมี ศ.น.สพ.ดร. อภินันท์ สุประเสริฐ รองอธิการบดีฝ่ายวิจัยและนวัตกรรม และ รศ.ดร. จรวย สุวรรณบำรุง และคณะจากศูนย์ความเป็นเลิศด้านวิจัยและบริการวิชาการ โรคไข้เลือดออก เป็นผู้สรุปประเด็นแลกเปลี่ยนเรียนรู้เกี่ยวกับระบบเฝ้าระวังดัชนีลูกน้ำยุงลาย ทั้งนี้มีผู้เข้าร่วมประชุมจำนวนทั้งสิ้น 101 คน สำหรับประเด็นที่สำคัญของการประชุมได้แก่
1) สรุปสถานการณ์โรคไข้เลือดออกภายในพื้นที่ของมหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ ซึ่งมีความเสี่ยงต่อการระบาดของโรคไข้เลือดออกในช่วงปี พ.ศ. 2560 และอาจต่อเนื่องถึงปี พ.ศ. 2561 
2) ทบทวนความรู้เรื่องไข้เลือดออก เพื่อให้เข้าใจและดำเนินการป้องกันแก้ปัญหาที่ยั่งยืนขึ้น
3) ทบทวนระบบเฝ้าระวังดัชนีลูกน้ำยุงลายเพื่อแก้ปัญหาโรคไข้เลือดออกอย่างยั่งยืน โดยแบ่งพื้นที่มหาวิทยาลัยออกเป็น 6 โซน ได้แก่ โซนที่ 1 หอพักนักศึกษา โซนที่ 2 บ้านพักบุคลากร โซนที่ 3 อาคารเรียน โซนที่ 4 อาคารศูนย์เครื่องมือ โซนที่ 5 อาคารวิชาการ โซนที่ 6 อาคารสนามกีฬา และมีการเสนอในการกำหนดโซนที่ 7 ที่เป็นพื้นที่และอาคารของโรงพยาบาลศูนย์การแพทย์ 
4) เน้นย้ำการสำรวจแหล่งเพาะพันธุ์ยุงในหอพักนักศึกษาช่วงการเปิดเทอมตอนรับนักศึกษาใหม่ปีการศึกษา 1/2561 ในเดือนกรกฏาคม 2561 ตลอดถึงบันทึกข้อมูลลงในสมุดเล่มสีม่วงในทุกวันจันทร์ และนำเข้าข้อมูลในสัปดาห์สุดท้ายของเดือนโดยฝ่ายเวชกรรม โรงพยาบาลศูนย์การแพทย์ใน http://wu-dengue.wu.ac.th

หัวใจของการดำเนินการคือ พนักงานทำความสะอาดทั้งหมดของมหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ เกิดการตื่นตัวในการทำความเข้าใจเรื่องโรคไข้เลือดออก ระบบเฝ้าระวังฯ และการใช้ข้อมูลในการสร้างความตระหนัก และพร้อมที่จะดำเนินการช่วยกันดูแลในการเฝ้าระวังดัชนีลูกน้ำยุงลายเพื่อแก้ปัญหาโรคไข้เลือดออกอย่างยั่งยืนภายในมหาวิทยาลัยลักษณ์ต่อไป

ประมวลภาพ

“กาญจนดิษฐ์โมเดล” โมเดลการแก้ปัญหาโรคไข้เลือดออกเชิงระบบในอำเภอขนาดใหญ่ จาก 117 หมู่บ้าน ของ 13 ตำบล อำเภอกาญจนดิษฐ์ จังหวัดสุราษฏร์ธานี ในโครงการ “การพัฒนาระบบเฝ้าระวังดัชนีลูกน้ำยุงลายเพื่อแก้ปัญหาโรคไข้เลือดออกอย่างยั่งยืน กรณีอำเภอกาญจนดิษฐ์ จังหวัดสุราษฏฐ์ธานี ได้เปิดตัวอย่างเป็นทางการแล้ว

รองศาสตราจารย์ ดร.จรวย สุวรรณบำรุง ผู้อำนวยการศูนย์ความเป็นเลิศด้านวิจัยและบริการวิชาการโรคไข้เลือดออก กล่าวว่า โครงการการพัฒนาระบบเฝ้าระวังดัชนีลูกน้ำยุงลายเพื่อแก้ปัญหาโรคไข้เลือดออกอย่างยั่งยืนฯ ได้รับความร่วมมือจาก 1) เครือข่ายสุขภาพอำเภอกาณจนดิษฐ์ จังหวัดสุราษฏร์ธานี นำโดยนายอำเภอกาญจนดิษฐ์ สาธารณสุขอำเภอกาญจนดิษฐ์ เจ้าหน้าที่สาธารณสุข ผู้อำนวยการโรงพยาบาลกาญจนดิษฐ์ ผู้นำท้องที่ (อบต. อบท.) ผู้นำท้องถิ่น ( กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน ) อสม. และประชาชน 2) เครือข่ายสุขภาพอำเภอทั้ง 19 อำเภอในจังหวัดสุราษฏร์ธานี 3) สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสุราษฏร์ธานี จังหวัดสุราษฏร์ธานี และ 4) ศูนย์ความเป็นเลิศด้านวิจัยและบริการวิชาการโรคไข้เลือดออก มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ ซึ่งได้รับการสนับสนุนทุนการจัดการความรู้เพื่อการใช้ประโยชน์เชิงชุมชน สังคม ภายใต้โครงการจัดการความรู้และถ่ายทอดเทคโนโลยีจากผลงานวิจัยและนวัตกรรม ประจำปี 2560 ซึ่งเป็นครั้งแรกของการบริหารจัดการของการแก้ปัญหาโรคไข้เลือดออกในอำเภอที่มีพื้นที่ขนาดใหญ่ ด้านสาธารณสุขอำเภอกาญจนดิษฐ์ นายเชิด ทองสุก กล่าวว่า อำเภอกาญจนดิษฐ์มีปัญหาไข้เลือดออกมาตลอด จึงต้องการแก้ปัญหาด้วยวิธีการใหม่และพิสูจน์การเป็นต้นแบบของอำเภอที่มีขนาดใหญ่ว่าสามารถดำเนินการเชิงระบบในการแก้ปัญหาโรคไข้เลือดออกได้ หากทุกคนทุกฝ่ายมี 5 จ. คือ ใส่ใจ ตั้งใจ พร้อมใจ จริงใจ และร่วมใจ

กิจกรรมที่ดำเนินการเพื่อให้ครอบคลุมทั้งพื้นที่ ประกอบด้วย 1) ประชุมเชิงปฏิบัติการเพื่อพัฒนาระบบเฝ้าระวังดัชนีลูกน้ำยุงลายเพื่อแก้ไขปัญหาโรคไข้เลือดออกอย่างยั่งยืนของอำเภอกาญจนดิษฐ์ จังหวัดสุราษฎร์ธานี 2) ความพร้อมของศูนย์เฝ้าระวังดัชนีลูกน้ำยุงลายระดับตำบลและอำเภอ จัดโปรแกรมคำนวณดัชนีลูกน้ำ (Laval Indices Model) อำเภอกาญจนดิษฐ์ จำนวน 18 ศูนย์ 3) การติดตั้งระบบเฝ้าระวังดัชนีลูกน้ำยุงลาย (Larval indices Surveillance system) ทุกหมู่บ้านถึงระดับอำเภอ 4) การประเมินผลและติดตามการพัฒนาระบบการเฝ้าระวังดัชนีลูกยุงลายเพื่อแก้ปัญหาโรคไข้เลือดออกอย่างยั่งยืนกรณีอำเภอกาญจนดิษฐ์ 5) การประเมินและการกระตุ้นการสร้างสมรรถนะชุมชนเพื่อแก้ไขปัญหาโรคไข้เลือดออกอย่างยั่งยืน(Community capacity building for sustainable dengue problem solution) มีการสร้างสมรรถนะฯ ระดับตำบล 6) การพัฒนางานประจำเป็นงานวิจัยเชิงพื้นที่ ตัวแทนโซนๆ ละ 1 รพ.สต. (Best Practice) ใช้แนวคิดของการพัฒนางานประจำที่เป็นงานป้องกันโรคไข้เลือดออกให้เป็นงานวิจัยเชิงพื้นที่ที่สามารถใช้ประโยชน์ได้จริงกับชุมชน โดยใช้ระยะเวลาดำเนินการ 15 เดือน เริ่มตั้งแต่เดือนตุลาคม 2560 ถึงเดือนธันวาคม 2561

กลุ่มเป้าหมายที่ดำเนินการ ได้แก่ 1) อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน จำนวน 2,340 คน 2) ภาคีเครือข่ายอำเภอกาญจนดิษฐ์ ประกอบด้วย เจ้าหน้าที่เทศบาลตำบล องค์การบริหารส่วนตำบล กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน และเจ้าหน้าที่สำนักงานสาธารณสุขอำเภอกาญจนดิษฐ์ โรงพยาบาลกาญจนดิษฐ์ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล และแกนนำชุมชน จำนวน 172 คน 3) จำนวนครัวเรือน 40,746 ครัวเรือน

“ เบื้องต้นในการดำเนินการ ได้มีการเปิดโครงการและติดตั้งระบบทุกหมู่บ้าน ที่รับผิดชอบของแต่ละ รพ.สต. ทั้ง 17 รพ.สต. และ 1 ศูนย์สุขภาพชุมชน เกิดการตื่นตัวของพื้นที่และพี่น้อง อสม. มีการเตรียมความพร้อม การพัฒนาสมรรถนะด้านความรู้และดัชนีลูกน้ำยุงลายของ อสม. รวมทั้งมีการติดตั้งระบบเฝ้าระวังดัชนีลูกน้ำยุงลายทั้ง อำเภอ โดยกำหนดให้วันที่ 25 ของทุกเดือน เป็นวันสำคัญในสำรวจและกำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ลูกน้ำยุงลาย ของอำเภอกาญจนดิษฐ์ โดยทุกคน ใส่ใจ ตั้งใจ พร้อมใจ จริงใจ และร่วมใจ เริ่ม D-Day ครั้งแรก ในวันที่ 25 ธันวาคม 2560” รองศาสตราจารย์ ดร.จรวย สุวรรณบำรุง กล่าว

ประมวลภาพ