Category: ข่าวการประชุมวิชาการ/สัมมนา/อบรม

กลุ่มวิจัยการเคลื่อนย้ายของผู้คนกับโลกาภิวัตน์ หลักสูตรปริญญาเอก เอเชียศึกษา สำนักวิชาศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ขอเชิญนักวิชาการ นักวิจัย นักพัฒนา นักศึกษา สื่อมวลชนและผู้สนใจ เข้าร่วมโครงการสัมมนาเชิงปฏิบัติการ “The Mobility Turn : Theory and Research Prospect” วันที่ 7 – 8 ตุลาคม 2559 (ศุกร์ – เสาร์) อาคารวิชาการ 1 สำนักศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ นครศรีธรรมราช

ความสำคัญ

ด้วยปรากฏการณ์โลกาภิวัตน์ในรอบ ๓ ทศวรรษทำให้เกิดการเคลื่อนย้ายใหม่ของผู้คนทั่วโลก ในรูปแบบต่าง ๆ เช่น การย้ายถิ่น การอพยพ การลี้ภัย การท่องเที่ยว การลงทุนโพ้นทะเล เทคโนโลยีไร้พรมแดนฯลฯ ซึ่งมีผลให้โลกปัจจุบันอยู่ในสภาพที่เรียกว่า “Global hybrid” หรือโลกที่เราไม่อาจเข้าใจตามภายใต้กรอบเศรษฐกิจ การเมืองระหว่างประเทศที่เกิดขึ้นมาหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 ไม่ว่าการแบ่งเป็นโลกที่หนึ่งกับโลกที่สาม ประเทศพัฒนาแล้วกับประเทศกำลังพัฒนา โลกเสรีและโลกคอมมิวนิสต์ได้ถูกทำให้เปลี่ยนไป โลกที่เรากำลังเผชิญจึงเป็นโลกที่เต็มไปด้วยสภาวะเสี่ยงและไม่แน่นอน รวมถึงไม่อาจจัดแบบแผนใหม่ได้

ความสนใจในการอธิบายถึงปรากฏการณ์ของโลกในสภาวะดังกล่าว ได้ก่อให้เกิดความสนใจในเรื่อง “เคลื่อนย้ายศึกษา” (Mobility Studies) โดยจอห์น เออรี่ (John Urry) นักสังคมวิทยาชาวอังกฤษเป็นนักวิชาการคนแรกๆที่ได้ให้ความสนใจกับเรื่องของการเคลื่อนย้าย ในขณะที่สังคมศาสตร์ในกรอบการศึกษาเดิมสนใจในเรื่อง “การศึกษาเรื่องการย้ายถิ่น” (Migration) แต่จากสถานการณ์ในปัจจุบันการเผชิญหน้ากับการเคลื่อนย้ายมีหลากหลายรูปแบบและหลายสาเหตุ เออรี่เห็นว่าการก้าวข้ามกรอบการตั้งคำถามแบบเดิมในทางสังคมศาสตร์ที่ศึกษาการย้ายถิ่น (Migration) ไปสู่ความสนใจเรื่อง “การเคลื่อนย้ายศึกษา” (Mobility Studies) โดยเออรี่ได้เริ่มตั้งคำถามในเรื่องดังกล่าวจากประเด็น “การท่องเที่ยว” ตั้งแต่ช่วงทศวรรษ 1990 จากหนังสือ The Tourist Gaze (1990) และพัฒนาความคิดต่อเนื่องในหนังสือ “Sociology Beyond Societies: Mobilities for the Twenty-First Century” (2000) ที่กล่าวถึงการเคลื่อนย้ายของผู้คนที่หลากหลาย จุดประสงค์ ภาพพจน์ ข้อมูลต่าง ๆ ที่มีความซับซ้อนและส่งผลกระทบซึ่งกันและกันบนการเคลื่อนย้ายที่หลากหลาย ขณะเดียวกันการเคลื่อนย้ายนี้ ไม่ว่าผู้คน ทุน วัตถุและข้อมูลมีจำนวนเพิ่มมากขึ้นและก้าวข้ามกันไปมาทั่วโลก แม้แต่การเป็น กระบวนการเดินทางในชีวิตประจำวันภายในท้องถิ่น การเคลื่อนไหวผ่านพื้นที่สาธารณะและพื้นที่ส่วนตัว การเดินทางของสิ่งของต่าง ๆ ในชีวิตประจำวัน เป็นต้น นอกจากนี้กระบวนทัศน์การเคลื่อนย้ายนี้ยังเป็นสิ่งที่กลายเป็นการเคลื่อนย้ายที่นำไปสู่ระบบสังคมอันได้รับผลกระทบไม่เฉพาะในพื้นที่สาธารณะหรือพื้นที่ส่วนตัว บริบทของชาติหรือท้องถิ่นเท่านั้น แต่ยังเกี่ยวข้องกับ เพศ ครอบครัว เครือข่ายทางสังคมจนถึงระดับชาติและนานาชาติ

การเคลื่อนย้ายศึกษา (Mobility Studies) จึงเป็นกระบวนทัศน์ใหม่ของการศึกษาการเคลื่อนย้ายในวิธีการใหม่ ๆ อาทิ การท่องเที่ยว แรงงาน การศึกษา การแต่งงาน การเร่ร่อน การหลบหนี หรือลี้ภัย เป็นต้น ดังนั้น การศึกษาเรื่องการเคลื่อนย้ายจึงมีนัยยะสำคัญต่อการเข้าใจในมิติของความสัมพันธ์ทางสังคมและวัฒนธรรมร่วมสมัยที่ “การเปลี่ยนผ่าน” (Transformation) ได้กลายเป็นเรื่องถาวร การย้ายถิ่นแบบผู้ที่ย้ายถิ่นสมัครใจย้ายถิ่นเอง (Voluntary Migration) ได้แก่ นักท่องเที่ยว การเข้ามาทำงาน เข้ามาลงทุน เข้ามาพำนักอาศัย การขนส่ง และข่าวสาร ผู้คนในยุคของการเคลื่อนย้ายยังต้องเผชิญกับสภาวะความขัดแย้งและความเสี่ยงรูปแบบต่าง ๆ ในสังคมใหม่ที่พวกอาศัยอยู่เดิมและที่เพิ่งเข้าไปอยู่อาศัย

โดยสรุปสังคมศาสตร์ในปัจจุบันจำเป็นต้องให้ความสำคัญกับการเข้าใจสังคมที่มีลักษณะของการเคลื่อนย้าย สิ่งนี้ดูแยกไม่ออกจากเสรีนิยม สภาวะสมัยใหม่ตอนปลายและจุดจบของรัฐชาติ การเคลื่อนย้ายในรูปแบบต่าง ๆ ส่งผลให้เกิดการปะทะกันของผู้คน วิถีชีวิต อุดมการณ์ ค่านิยมทางวัฒนธรรมและรูปแบบของชีวิต ความขัดแย้งของทุน การปรับเปลี่ยนลด/เพิ่มกฎระเบียบการข้ามแดน ทั้งหมดส่งผลกระทบต่อพลวัตรในระดับท้องถิ่นและระดับโลก ด้วยเหตุนี้ทางกลุ่มวิจัยการเคลื่อนย้ายของผู้คนกับโลกาภิวัตน์ มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ จึงให้ความสำคัญกับประเด็นดังกล่าวที่เกิดขึ้นท่ามกลางกระแสโลกาภิวัตน์ และจำเป็นต้องพัฒนาแนวทางการศึกษาวิจัย “การเคลื่อนย้าย” กับสถานการณ์ในปัจจุบัน จึงเกิดการสัมมนาเชิงปฏิบัติการณ์เรื่อง “การเคลื่อนย้ายศึกษา: ทฤษฏีและแนวทางการวิจัย” (The Mobility Turn: Theory and Research Prospect) เพื่อร่วมแลกเปลี่ยนเรียนรู้กับนักวิชาการ นักวิจัยที่สนใจ รวมถึงการสร้างเครือข่ายเพื่อต่อจิ๊กซอของความเข้าใจเรื่องการเคลื่อนย้ายต่อไป

วัตถุประสงค์

เพื่อศึกษาและทำความเข้าใจแนวความคิด Mobility Studies ของ John Urry นักสังคมวิทยาชาวอังกฤษผู้บุกเบิกการศึกษาเรื่องการเคลื่อนย้าย
เพื่อศึกษาแนวคิดเรื่องการเคลื่อนย้าย (Mobility Studies) กับการวิเคราะห์สถานการณ์ปัจจุบัน
เพื่อพัฒนาประเด็นการวิจัยเกี่ยวกับการเคลื่อนย้าย (Mobility)

ประเด็นในการสัมมนา

ทำไมถึงต้องสนใจแนวคิด John Urry และ Mobility Studies
ข้อถกเถียงแนวคิด The Mobility Turn ในสังคมศาสตร์ (โดยเฉพาะใน Migration Studies และ Tourist Studies)
ตัวอย่างการนำแนวคิด Mobility Studies มาใช้ในการวิเคราะห์สถานการณ์ปัจจุบัน
ประเด็นการวิจัยในสังคมไทย และภูมิภาคเอเชีย

รูปแบบการสัมมนา

เวลาในการสัมมนาเชิงปฏิบัติการ 15 ชั่วโมง (โปรแกรมอยู่ระหว่างจัดทำรายละเอียด)

ผู้เข้าร่วมต้องร่วมอ่านเอกสารที่ทางผู้จัดได้เตรียมไว้ ( ผู้เข้าร่วมสามารถเสนอเอกสารที่จะให้ผู้อื่นๆ อ่านร่วมกันได้)
ร่วมชมภาพยนตร์และเสวนา
ร่วมแสดงความคิดเห็นและแลกเปลี่ยนความคิด

ผลที่คาดว่าจะได้
ความเข้าใจในเรื่องทฤษฎีเกี่ยวกับ Mobility Studies
แนวทางเบื้องต้นสำหรับการทำวิจัยเกี่ยวกับ Mobility
ผลงานตีพิมพ์ในวารสารสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ ฉบับ การเคลื่อนย้ายศึกษา
เครือข่ายนักวิชาการ นักพัฒนา ผู้ปฎิบัติงานภาครัฐ

 

ผู้สนใจเข้าร่วมสามารถติดต่อรับทราบข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่

ดร.สิริพร สมบูรณ์บูรณะ สำนักวิชาศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์

คุณวิริยะ สว่างโชติ นักวิจัยอิสระ

อีเมล์ : themobilityturn@gmail.com